Tại Sao Loa B&W Luôn Được Đánh Giá Cao Trong Ngành Âm Thanh Chuyên Nghiệp?

Chương 1: "Giải phẫu" B&W - Tại sao nó nặng và "khôn" đến thế?

Đi lắp loa B&W, cái cảm giác đầu tiên là… đau lưng. Nó nặng kinh khủng các bác ạ. Nhưng trong nghề này, "nặng" thường đồng nghĩa với "ngon". Tại sao nó nặng và cấu tạo nó có gì mà dân Studio mê mệt?

• Thùng loa Matrix - Cốt lõi của sự tĩnh lặng

  • Các bác gõ thử tay vào thùng loa B&W, nghe cái "cộp" chắc nịch, không hề có tiếng vang boong boong như mấy dòng loa cỏ. Đó là nhờ cấu trúc Matrix. Bên trong thùng loa, bọn kỹ sư hãng nó làm một mạng lưới các thanh giằng đan chéo nhau như khung xương tàu thủy.

  • Tác dụng thực tế: Khi loa Bass đánh rầm rầm ở cường độ cao, thùng loa không bị rung. Thùng mà rung thì tiếng Bass sẽ bị nhòe, nghe lùng bùng. Thùng B&W đứng im phăng phắc, nên tiếng Bass xuống sâu mà vẫn gọn, đây là tiêu chuẩn vàng cho các phòng thu (Studio) cần độ chính xác tuyệt đối.

• Tweeter tách rời - Không chỉ để cho đẹp

  • Các bác nhìn mấy dòng cao cấp như 800 Series Diamond hay 700 Series, cái loa Treble (Tweeter) nó nằm chênh vênh trên đỉnh đầu, nhìn như con mắt ấy. Anh em thợ hay gọi vui là "loa mắt lồi". Cái này lắp đặt phải cực cẩn thận, va quệt phát là đi tong cả chục triệu. Nhưng nó có lý do cả:

  • Triệt tiêu nhiễu xạ: Khi tiếng Treble phát ra, nó không bị đập vào mặt thùng loa phía dưới gây méo tiếng.

  • Âm hình rộng mở: Nhờ nằm riêng, tiếng Treble bay bổng, tơi nhuyễn và tạo ra không gian 3D cực tốt. Các bác nghe nhạc giao hưởng hay Vocal sẽ thấy ca sĩ như đứng sờ sờ trước mặt.

• Màng loa Continuum và Diamond - Vũ khí bí mật

  • Ngày xưa B&W nổi tiếng với màng Kevlar màu vàng (như áo chống đạn), giờ họ chuyển sang Continuum màu bạc xám.

  • Kim cương (Diamond): Mấy dòng đầu bảng dùng màng Tweeter bằng kim cương nhân tạo. Nghe thì sang chảnh nhưng thực tế là vật liệu này siêu cứng, tần số vỡ tiếng đẩy lên rất cao (ngoài ngưỡng nghe người thường). Kết quả là tiếng Treble sáng nhưng không chói, nghe lâu không mệt. Đây là cái ăn tiền nhất mà dân chuyên nghiệp cần: nghe thẩm âm cả ngày không bị ong đầu.

  • Continuum: Giúp dải trung (Mid) sạch sẽ hơn. Em test thực tế thấy màng này kiểm soát độ động tốt hơn màng Kevlar cũ, khi nhạc dồn dập, loa ngắt tiếng rất nhanh, không để lại "đuôi".

Chương 2: Tại sao Phòng Thu (Studio) lại chọn B&W làm tham chiếu?

Các bác có biết Abbey Road Studios – nơi thu âm huyền thoại cho The Beatles hay Pink Floyd không? Họ dùng loa B&W 800 Series làm loa kiểm âm (Monitor). Mà không chỉ Abbey Road, rất nhiều Studio Mastering trên thế giới cũng vậy. Tại sao không dùng loa PA sân khấu cho to?

• Sự trung thực đến "tàn nhẫn"

  • Dân làm nhạc cần một cặp loa "vạch lá tìm sâu". Loa nịnh tai (như mấy dòng nghe nhạc vàng ướt át) thì nghe gì cũng hay, nhưng làm nhạc sẽ bị sai. Loa B&W có đặc tính là Review (tái hiện) cực kỳ chi tiết. Bản thu lỗi chỗ nào, ca sĩ lấy hơi phô, tiếng đàn bị méo… nó lôi ra hết. Các trang đánh giá uy tín thế giới như Stereophile hay What Hi-Fi? cũng thường xuyên dùng B&W làm quy chuẩn để chấm điểm các thiết bị khác là vì thế.

• Dải động (Dynamic Range) cực rộng

  • Trong phòng thu, âm thanh chưa qua nén (compress) có dải động rất lớn. Từ tiếng thì thầm đến tiếng trống đập cái BÙM chênh lệch nhau rất nhiều. Loa thường gặp đoạn cao trào dễ bị vỡ hoặc "cụt hứng". B&W xử lý cái này cực ngọt. Các bác vặn volume nhỏ vẫn nghe rõ chi tiết, vặn volume lớn sập nhà thì tiếng vẫn tròn trịa, không bị xé. Đó là lý do nó được gọi là "Professional Grade" (Chuẩn chuyên nghiệp).

Chương 3: Kinh nghiệm phối ghép – Chỗ này "chết tiền" nếu không biết làm

Đây là phần quan trọng nhất, các bác đọc kỹ nhé. B&W hay thì có hay, nhưng nó nổi tiếng là "khó tính" và "đói công suất". Em đã gặp bao nhiêu trường hợp khách mua cặp loa cả trăm triệu về ghép với cái Amply không xứng tầm, nghe như đấm vào tai, xong quay ra chửi loa đểu.

• Nguyên tắc 1: Amply phải "khỏe" và "dòng lớn"

  • Đừng nhìn vào số Watt quảng cáo. B&W có trở kháng biến thiên rất khù khoằm. Có những lúc nó tụt xuống dưới 4 Ohm, thậm chí 3 Ohm ở dải trầm. Lúc này, nếu Amply nguồn yếu, không bơm đủ dòng điện (Current) thì tiếng Bass sẽ bị lỏng, phè phè, còn tiếng Treble thì gắt. Lời khuyên xương máu: Các bác nên ghép với những dòng Amply "trâu bò" như McIntosh, Rotel, Classe hoặc Denon dòng cao. Nếu để ý, các bác sẽ thấy các nhà phân phối lớn như Phúc Giang (PGI) khi làm sự kiện âm thanh cũng luôn chú trọng việc phối ghép Amply công suất lớn để khai thác hết chất âm của loa, dù là JBL hay các dòng Hi-end khác. Tỷ lệ vàng em hay áp dụng là: Tiền Amply ≈ 0.7 đến 1 lần tiền Loa.

• Nguyên tắc 2: Dây dẫn không được cẩu thả

  • Dòng loa này độ nhạy cao với tín hiệu. Dây loa chợ trời 10k/mét vào đây là vứt. Nó sẽ làm đục tiếng ngay. Các bác nên đầu tư dây loa có tiết diện lớn một chút, đồng nguyên chất (OFC) hoặc mạ bạc nếu thích tiếng sáng hơn.

• Nguyên tắc 3: Nguồn phát phải sạch

  • Như em nói ở trên, loa này soi lỗi rất ghê. Nếu các bác chơi nhạc số (DAC) hay đĩa than, hãy đảm bảo nguồn nhạc sạch. DAC giải mã phải ngon, không là nghe tiếng xì xèo khó chịu lắm.

Chương 4: Hướng dẫn kê đặt và Setup phòng nghe chuẩn "Thợ"

Mua loa xịn, Amply gấu mà vứt đại vào góc nhà thì phí phạm lắm. B&W rất nhạy cảm với vị trí đặt (Placement). Dưới đây là kinh nghiệm em đúc kết sau hàng trăm công trình:

• Khoảng cách tường - Chú ý lỗ thoát hơi

  • Đa số loa B&W có lỗ thoát hơi (Flowport). Có dòng phía trước, có dòng phía sau. Nếu lỗ thoát hơi phía sau: Tuyệt đối không ốp sát tường. Tiếng Bass dội vào tường sẽ gây ù rền (Boomy), nghe 15 phút là đau đầu. Các bác phải để cách tường tối thiểu 50cm.

• Góc Toe-in (Góc chụm)

  • Để đạt được cái gọi là "Sweet Spot" (Điểm ngọt) – nơi mà ca sĩ hát ngay giữa trán các bác, hãy xoay mặt loa hơi hướng về phía người ngồi nghe. Với B&W, em thường setup tạo thành tam giác đều giữa 2 loa và người nghe. Góc xoay (Toe-in) khoảng 15-20 độ.

• Chân đinh chén hứng (Spikes)

  • Đừng đặt loa trực tiếp xuống sàn gạch hay sàn gỗ, nhất là loa cột. Hãy lắp bộ chân đinh đi kèm vào. Việc này giúp cắt rung chấn.

Chương 5: B&W trong hệ thống rạp hát tại gia (Home Cinema)

Ngoài nghe nhạc 2 kênh, B&W làm rạp phim cũng "hết nước chấm". Nếu các bác hay lượn lờ tham khảo các cấu hình phòng chiếu phim gia đình cao cấp tại SaiGon HD, các bác sẽ thấy họ thường xuyên phối ghép dòng 600 Series hay 700 Series làm loa Front, kết hợp với Center HTM để tạo ra trải nghiệm bom tấn chân thực nhất.

• Lời thoại: Loa Center của B&W làm tiếng thoại cực rõ. Diễn viên nói thầm cũng nghe thấy, không bị tiếng nhạc nền lấn át.

• Đồng bộ âm sắc: Nếu đã chơi Front B&W, cố gắng mua Center và Surround cùng đời hoặc cùng hãng. Đừng ghép "râu ông nọ cắm cằm bà kia".

Chương 6: Bắt bệnh và bảo dưỡng – Giữ loa bền như mới

Của bền tại người. B&W trâu bò nhưng cũng có điểm yếu. Anh em lưu ý mấy điểm sau để không phải gọi em đến sửa nhé:

• Bảo vệ cái "Mắt lồi" Tweeter

  • Nhà có trẻ con thì đây là kẻ thù số 1. Cái màng loa Treble mỏng manh nằm tơ hơ ở trên rất kích thích trí tò mò của tụi nhỏ. Nó mà ấn móp vào một phát là… xong phim. Giải pháp: Luôn đậy ê-căng (lưới) khi không nghe.

• Vệ sinh đúng cách

  • Đừng lấy khăn ướt lau màng loa nhé các bác! Màng loa giấy hay sợi dệt kỵ nước. Chỉ dùng chổi lông gà hoặc chổi trang điểm mềm quét nhẹ bụi thôi. Thùng loa sơn mài (Piano Gloss Black) thì dùng khăn lau kính chuyên dụng (Microfiber).

• Dấu hiệu quá tải

  • Đang nghe mà thấy tiếng Bass có tiếng lụp bụp, hoặc tiếng Treble bị rè, méo -> Giảm volume ngay. Đó là dấu hiệu loa đang bị quá tải (Overload).

Tổng kết: Có nên chơi B&W không?

Câu trả lời của em – một thằng thợ tiếp xúc với đủ loại loa – là CÓ, nếu các bác thực sự nghiêm túc với đôi tai của mình. B&W không phải là dòng loa để mua về "lòe" thiên hạ (dù nó đẹp thật). Nó là dòng loa dành cho những người muốn nghe đúng, nghe sâu, và sẵn sàng đầu tư đồng bộ từ Amply, dây dẫn đến phòng ốc.

Đầu tư vào B&W là khoản đầu tư dài hạn. Dùng 10 năm, 20 năm nó vẫn hay, bán lại vẫn giữ giá. Chất âm của nó chuẩn mực đến mức đã nghe quen rồi thì rất khó chuyển sang dòng khác.

Hy vọng bài viết dài dòng này của em giúp các bác hiểu rõ hơn về nội tình bên trong của dòng loa danh tiếng này. Không phải tự nhiên mà các kỹ sư phòng thu lại tin dùng nó đâu, có lý do cả đấy. Chúc các bác phối ghép thành công, tìm được "chân ái" cho đôi tai của mình.

Nếu các bác đang lăn tăn chưa biết chọn model nào, hay sợ mua phải hàng trôi nổi kém chất lượng, cần tìm nơi uy tín để "chọn mặt gửi vàng", thì có thể ghé qua tham khảo kho loa B&W chính hãng bên anh em 769 Audio. Chỗ này thì em đảm bảo chuẩn chỉ, anh em kỹ thuật bên đó cũng lành nghề, tư vấn đâu ra đấy chứ không vẽ vời.